سخت‌تر از آن بيمارى تن است . و سختتر از آن بيمارى دل است . و از جملهء نعمتهاى ( با ارزش ) داشتن ثروت است . و بهتر از دارائى تندرستى است . و با ارزش‌تر از آن پرهيز كارى قلب و دلها است . 9 - معانى الاخبار ابو حمزهء ثمالى از امام پنجم نقل كرده كه فرمود : دلها بر سه گونه است : 1 - قلب وارونه و واژگون كه هيچ گونه ظرفيت براى فرا گرفتن خوبى ندارد و آن دل كافر است 2 - قلبى كه در آن نقاط تاريك و سياه وجود دارد خوبى و بدى هر دو در آن راه دارد و با هم در كشمكش هستند هر يك از اين دو قويتر شد او بر دل حكمفرما مىشود 3 - قلبى كه كاملا باز است و در او چراغ درخشانى است كه تا قيامت خاموش نميشود و آن دل مؤمن است . 10 - معانى الاخبار حضرت باقر عليه السلام فرمود دلها چهار دسته است 1 - دلى كه در او هم نفاق هست هم ايمان ( در نوسان است گاهى خاطرات بد دارد و گاهى خاطرات نيك ) 2 - قلبى كه وارونه است 3 - قلبى كه مهر بر او زده شده 4 - قلبى كه درخشان و نورانى است سعد خفاف ( راوى روايت ) گويد عرضه داشتم چگونه درخشان است فرمود در آن حالت و هيئتى است مانند چراغ - روشن اما قلب مهر زده و بسته قلب منافق است و اما قلب وارونه آن دل مشرك و بت پرست سپس حضرت اين آيه را خواند أَ فَمَنْ يَمْشِي مُكِبًّا عَلى وَجْهِهِ أَهْدى أَمَّنْ يَمْشِي سَوِيًّا عَلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ سورهء ملك سوره 23 ) آيا آن كس كه برو در افتاده ( در حالى كه جايى را نمىبيند ) راه را بهتر يافته يا كسى كه در حال اعتدال بر متن راه راست ميرود - اما قلبى كه در او نفاق و ايمان هست آنان گروهى هستند در طائف ( منظور مثال است ) كه اگر اجلش در حال نفاق فرا رسد در هلاكت و شقاوت است و اگر در حال ايمان بميرد نجات مىيابد . 11 - خصال ج 1 ص 115 امام پنجم از رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله نقل مىكند كه فرمود : از نشانه‌هاى شقاوت و تيره روزى خشكى چشم و سختى دل و حرص زياد براى زندگى و گناه دنبال گناه كردن است . 12 - خصال ص 115 در سفارشات و بيانات پيغمبر براى على عليهما السلام فرمود يا على چهار خصلت از اثر شقاوت است . 1 - خشكى چشم ( حالت گريه از خوف خدا در انسان نباشد ) 2 - و سختى دل 3 - آرزوى دور و دراز 4 - دوست داشتن عمر زياد . 13 - علل الشرائع امير مؤمنان على عليه السلام فرمود شگفت انگيزترين اعضاء انسان قلب او است كه در او سرمايه‌ها و منابع دانش و حكمت هست و حالات ضد آن را نيز دارد . اگر در موردى اميدوار شود طمع خوارش خواهد كرد . اگر صفت طمع او را بجنبش